IJzerwerk

IJzer is een scheikundig element dat wordt aangeduid met het symbool Fe. Fe komt uit het Latijn, van ferrum. De duiding ijzer is afkomstig van het Middelnederlandse woord iseren. Het is een grijs, ruw metaal. In de volksmond wordt de term ijzer vaak gebruikt voor materiaal dat eigenlijk staal heet, een legering (vast mengsel van een metaal, in dit geval ijzer, met een of meer andere elementen, in dit geval koolstof). Wij werken dus eigenlijk met metaal.

(Bron: Wikipedia, 2017)

4000 jaar voor Christus werd in het Oude Egypte al ijzer gebruikt. IJzer werd gebruikt voor versiering of verfraaiing van voorwerpen of gebouwen (ornamenten) of als punt van de gevechtsspeer die men in die tijd als wapen gebruikte. Het ijzer dat hiervoor werd gebruikt was meteoorijzer, afkomstig van ingeslagen meteorieten. Meteoorijzer bestaat uit stofdeeltjes die met grote snelheden door de ruimte zweven en soms door de dampkring, waarin ze worden afgeremd, op aarde komen. Veruit de meeste stofdeeltjes worden in de dampkring verbrand en bereiken de aarde niet.

(Een ijzermeteoriet van 700 gram. Bron: Wikipedia, 2017)

De stofdeeltjes kunnen van een komeet afgebroken zijn of zijn overblijfselen van het ontstaan van ons zonnestelsel. Je zou kunnen stellen dat deze stofdeeltjes puin uit de ruimte is.

Het gebruik van ijzer werd vanaf 3000 jaar voor Christus ook in andere gebieden in de wereld toegepast. Omdat meteoorijzer schaars was, werd veelal vuursteen en later (3000 v.Chr.-1200 v. Chr.) brons gebruikt voor wapens, gereedschap, beelden en sieraden. Het duurt tot na de ontdekking van ijzerertswinning, dat samenviel met een  verminderde beschikbaarheid van bestanddelen van brons, dat ijzer in toenemende mate wordt ingezet voor zowel het hiervoor genoemde gebruik als bij nieuwe toepassingen. Het ijzer in het hedendaagse metaal is afkomstig uit gewonnen ijzererts of uit gerecycled staal en ijzer.

IJzererts is een gesteente, en bestaat uit verschillende mineralen. In het Midden-Oosten werd ontdekt dat de kwaliteit van ijzererts kon worden verbeterd door het te verhitten in houtskool (carbonisatie, van carbon of koolstof). Die methode werd tot in de middeleeuwen toegepast: ijzer gemaakt in een zogenoemde laagoven. De laagoven had een hoogte van maximaal 2 meter en haalde ten hoogste 1200°C. Het zachte smeedijzer, dat het product was, werd opnieuw verhit en bewerkt.

(Hoogoven uit de 17e eeuw. Bron: Wikipedia, 2017)

Later werd het principe van de hoogovens uitgevonden. Hoogovens bereikten temperaturen van 1500°C en waarmee, met inzet van een bepaalde vorm van koolstof (cokes en poederkool), ijzererts werd ontdaan van zuurstof.Op deze manier werd de kwaliteit verbeterd: meer toevoeging van koolstof aan ijzererts waardoor staal ontstond. Tegenwoordig gebeurt door er lucht doorheen te blazen, zodat een groot deel van de koolstof in het gas kooldioxide (CO2) wordt omgezet. Dit gebeurt in een zogenaamde oxystaalfabriek (bijvoorbeeld Tata Steel in IJmuiden).

Staal heeft heel veel toepassingen. In IJmuiden maakt men vooral plaatstaal, voor autoproductie en verpakkingsstaal.

(Bron: Tatasteel, 2018)

Van alle metalen wordt ijzer in de vorm van staal het meest gebruikt; het is sterk en goedkoop. De toepassingen van staal zijn legio. We kennen het gebruik van staal bij auto’s, schepen, transformatoren, als vele soorten gietijzer met verschillende toepassingen (keukengerei, kachels, deurbeslag, meubelen en sierornamenten, in de 19e en 20e eeuw voor bruggen en constructies zoals vuurtorens en in Pruisen (1813) fijn gedetailleerde sieraden, het “Fer de Berlin”), als getrokken ijzer en als smeedijzer dat in feite de ambachtelijke poging was om staal te maken en wat tegenwoordig nog uitsluitend hobbymatig en voor decoratieve doeleinden plaatsvindt in sierpoorten, hekwerk, schoorsteenkappen en hoefijzers.

Wat doen wij met ijzer/staal?

Een van onze ouders is de inspiratiebron geweest voor het werken met ijzer. In Frankrijk werd de basis ervoor gelegd. Terug in Nederlands kreeg het zijn duidelijke vorm. We maken bijvoorbeeld vlinders van plaatstaal, broches en hangers. We maken poppen van stalen buismaterialen met verschillende voorstellingen als visser, duivenmelker of de wandelaar met hond. We maken ook abstractere kunst waarbij symbolieken als man-vrouw, yin-yang, ijzer-glas duidelijk aanwezig zijn. Tot slot werken we in opdracht. Hierbij valt te denken aan stukken ter gelegenheid van een fusie, een aankomende pensionering of de geboorte van een kind. Schroom niet, maak een afspraak (per mail of telefonisch) en vertel ons uw wensen. Onze contactgegevens vindt u op de site en onderaan deze pagina.